Eikenprocessierups

De eigenprocessierups leidt in het voorjaar tot veel overlast. Het venijn zit ‘m in de brandharen. Ze dringen onze huid, ogen en luchtwegen binnen en zorgen voor allerhande klachten.
 

Waar komt de eikenprocessierups voor?

De eikenprocessierups komt van april tot en met juli voor op eikenbomen. Tot een aantal jaren geleden liet de eikenprocessierups zich vooral zien in Limburg, Gelderland en Noord-Brabant. Het diertje heeft inmiddels eikenbomen in alle provincies gekoloniseerd. De rups wordt vooral gesignaleerd in zomereiken langs lanen in steden en dorpen, erfbeplantingen op campings en landgoederen in een bosrijke omgeving. In bosgebieden zelf laat de rups zich ook zien, maar natuurlijke vijanden als de sluipwesp, sluipvlieg en de grote poppenrover zorgen daar voor een natuurlijk evenwicht.
 

Hoe herken ik de eigenprocessierups?

De rupsen zijn geheel bedekt met de brandharen en kunnen tot 3,5 cm lang worden. De aanwezigheid van de rups is te herkennen aan specifieke nesten op stammen of dikkere takken: dichte spinsels van vervellingshuidjes met (brand)haren en uitwerpselen. Vanuit hun nesten gaan de rupsen ’s nachts groepsgewijs – in processie – op zoek naar voedsel (eikenbladeren). Kaalgevreten eikenbomen zijn het resultaat.
Begin september zetten de vrouwtjesvlinders hun eitjes af in de toppen van eikenbomen. De eitjes komen in april of mei uit, tegelijk met de eerste bladeren van de eik. De rupsen zijn dan oranje gekleurd. De kleur verandert in een grijsgrauw met lichtgekleurde zijden. Na de derde vervelling krijgen de rupsen donkere brandharen op de rug. De rupsen vervellen wel zes tot zeven keer voordat ze een onopvallende nachtvlinder worden.
 

Wat is de overlast?

Het venijn van de eikenprocessierups schuilt in de aanwezigheid van microscopisch kleine brandharen, die naast de normale beharing verschijnen. De eikenprocessierups heeft er honderdduizenden van. Wanneer de mens in contact komt met deze brandharen, kunnen gezondheidsklachten als jeuk, huiduitslag, irritatie aan de ogen of luchtwegen ontstaan.
 
De rupsen hoeven niet te worden aangeraakt om in contact te komen met de brandharen. De haartjes verspreiden zich met de wind en kunnen zo problemen opleveren voor wandelaars of fietsers. De brandharen blijven ook na het vertrek van de rupsen in de nesten aanwezig, die aan de stammen en dikke takken hangen. Jaren later kunnen deze nesten bij aanraking nog overlast veroorzaken. Ook dieren, met name honden, kunnen last hebben van de brandharen van de rups.
Is men met de brandharen in aanraking geweest, dan begint de behandeling met het zo goed mogelijk afspoelen van de huid, en het uitspoelen van geïrriteerde ogen. Krabben of wrijven verspreidt de haren, wat de klachten nog verergert. Ook kleding moet goed worden gewassen en uitgespoeld.
 

Hoe kan ik overlast voorkomen?

Het is van belang om waarnemingen van de aanwezigheid van rupsen of nesten op eikenbomen vanaf het begin van het seizoen door te geven. Tijdige controle op mogelijk aanwezige nesten en eipakketten kan al in het prille voorjaar een indicatie geven van te verwachten overlast.
Om overlast te voorkomen, dienen vroegtijdig maatregelen te worden genomen. Biologische bladverstuiving verdient de voorkeur, vanwege de beperkte neveneffecten.
 

Hoe kan ik een plaag verhelpen?

Vermoedt u de aanwezigheid van de eikenprocessierups in uw omgeving? Mijd dan ieder contact met de rups (restanten) en nesten en neem contact op met de betreffende beheerder van het perceel waar de rupsen voor komen. Na begin mei is opzuigen van rupsen en nesten dé aangewezen methode om de overlast te verhelpen. Een deskundig plaagdiermanagementbedrijf kan passende maatregelen nemen.
De beheerder van het perceel of van de weg, waar besmette bomen staan, is verantwoordelijk voor het verhelpen van de overlast en het waarschuwen van het publiek. Gemeenten (stedelijk groen), provincies of Rijkswaterstaat (laanbomen langs provinciale wegen en rijkswegen) zijn beheerders, maar ook organisaties als Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en u als particulier. Het beheersen van de eikenprocessierups is bij uitstek een zaak van deskundigen.
 

Hoe vind ik een deskundig plaagdiermanagementbedrijf?

Alle leden van de NVPB zijn deskundig op het gebied van plaagdiermanagement. U kunt de leden herkennen aan het NVPB logo. Daarnaast kunt u op de website van de NVPB per provincie zien welk bedrijf uw probleem kan oplossen.
 

Over de NVPB

De Nederlandse Vereniging van Plaagdiermanagement Bedrijven (NVPB) kent haar oorsprong meer dan 40 jaar geleden en staat garant voor goede service, hoogwaardige kwaliteit en, waar mogelijk, het gebruik van producten die het milieu zo min mogelijk belasten.
 
Voor meer informatie kunt u altijd contact opnemen met de NVPB.

Download de 'Allemaal Beestjes: Eikenprocessierups!'